Các tiêu chí xác định tình trạng mất khả năng thanh toán

Các tiêu chí xác định tình trạng mất khả năng thanh toán

Ngày 2018-04-06 14:53:36

Doanh nghiệp mất khả năng thanh toán là căn cứ để tòa án ra quyết định mở thủ tục phá sản. Quyết định này của tòa án gây hậu quả xấu về nhiều mặt cho nhiều đối tượng, nhất là cho con nợ, ảnh hưởng xấu đến danh dự, uy tín của nhà kinh doanh trên thương trường, đồng thời hạn chế quyền quản lý tài sản và quyền tự chủ trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của họ. Chính vì vậy, xác định “mất khả năng thanh toán” có ý nghĩa quan trọng bởi nếu nhà lập pháp đưa căn cứ xác định không hợp lý sẽ gây hại không những cho từng thương nhân cụ thể, cho các chủ nợ mà còn cho cả nền kinh tế nói chung.

Các tiêu chí xác định tình trạng mất khả năng thanh toán

Về cơ bản, cả trong học thuật lẫn trong pháp luật nhiều nước đều xác định tình trạng mất khả năng thanh toán là tình trạng con nợ không trả được các khoản nợ. Tuy nhiên, thế nào là “không có khả năng thanh toán được các khoản nợ” là nội dung không chỉ gây tranh luận trong giới học thuật mà còn được ghi nhận có ít nhiều sự khác biệt trong pháp luật ở các nước khác nhau. Thậm chí, trong cùng một nước, nội dung này ở mỗi thời kỳ khác nhau cũng có cách hiểu khác nhau. Về lý thuyết có thể sử dụng một, hoặc phối hợp một số tiêu chí khác nhau để xác định tình trạng phá sản. Các tiêu chí thông thường có thể được sử dụng là:

– Xác định tình trạng phá sản theo tiêu chí định lượng: theo tiêu chí này, một doanh nghiệp bị coi là mất khả năng thanh toán khi không thanh toán được một món nợ đến hạn có giá trị tối thiểu được luật phá sản ấn định. Ví dụ Luật phá sản Singapore năm 1999 quy định con nợ sẽ bị áp dụng thủ tục phá sản khi không trả được số nợ đến hạn ít nhất là 5.000 đô la Singapore (Theo Luật sửa đổi năm 2005 là 10.000 đô la)[1]. Theo Luật mất khả năng thanh toán của Liên bang Nga năm 2002 thì số tiền đó đối với pháp nhân là không dưới 100.000 rúp và đối với cá nhân là không dưới 10.000 rúp[2].

Có thể nói việc sử dụng tiêu chí định lượng để xác định tình trạng “mất khả năng thanh toán” có tác dụng giảm các đối tượng cần áp dụng các quy định của Luật phá sản. Bởi vì nếu các khoản nợ của doanh nghiệp bị mất khả năng thanh toán là quá nhỏ thì không cần thiết phải tiến hành thủ tục phá sản phức tạp, mất nhiều thời gian và tốn kém. Cơ quan giải quyết phá sản chỉ mở thủ tục phá sản đối với các doanh nghiệp có khoản nợ đạt ngưỡng áp dụng luật phá sản.

Tuy nhiên, nếu chỉ quan tâm tới yếu tố định lượng sẽ bộc lộ hạn chế khi không đánh giá được chính xác tình trạng tài chính của doanh nghiệp mắc nợ vì doanh nghiệp có thể mất khả năng thanh toán nhất thời do những nguyên nhân khác nhau. Việc bị mở thủ tục phá sản có thể tạo ra sức ép doanh nghiệp buộc phải bán tài sản của mình với mức giá quá thấp hoặc buộc phải tham gia vào những thỏa hiệp có tính chất bất bình đẳng trước sức ép của chủ nợ. Chính vì vậy, nếu chỉ đơn thuần dựa vào tiêu chí này thì việc xác định mức nợ đến bao nhiêu mới bị mở thủ tục phá sản thật sự khó đạt được sự thuyết phục.

– Xác định tình trạng phá sản theo tiêu chí kế toán: Theo tiêu chí này thì việc xác định một doanh nghiệp lâm vào tình trạng phá sản được thực hiện thông qua sổ sách kế toán của doanh nghiệp mắc nợ. Doanh nghiệp bị coi là lâm vào tình trạng phá sản nếu như số liệu kế toán của doanh nghiệp cho thấy tổng giá trị tài sản nợ lớn hơn tổng giá trị tài sản có.

So với tiêu chí định lượng thì tiêu chí kế toán dường như đánh giá chính xác hơn tình trạng tài chính thực tế của doanh nghiệp, đồng thời, dựa vào tiêu chí này có thể thu hẹp hơn phạm vi những đối tượng có thể bị áp dụng luật phá sản. Tuy nhiên, nếu chỉ dựa vào tiêu chí kế toán cũng bộc lộ hạn chế là việc mở thủ tục phá sản doanh nghiệp chỉ đặt ra khi tổng giá trị tài sản còn lại của doanh nghiệp nhỏ hơn khoản nợ. Điều này cũng đòi hỏi trước khi mở thủ tục phá sản, tòa án phải có kết quả kiểm toán và thực hiện phép thử về khả năng thanh toán.

Trên thực tế, có những doanh nghiệp do sự mất cân đối nghiêm trọng giữa tài sản cố định và tài sản lưu động làm cho xét về mặt kế toán thì tài sản còn lại đủ, thậm chí thừa để trả nợ, nhưng xét về mặt thực tế họ lại khó có thể thanh toán nợ do những tài sản cố định của họ thiếu tính thanh khoản, không thể dễ dàng chuyển đổi thành tiền mặt. Nếu không có giải pháp cứu chữa kịp thời thì khả năng doanh nghiệp bị phá sản có thể xảy ra. Đây là hạn chế lớn nếu chỉ áp dụng theo tiêu chí này.

– Xác định tình trạng phá sản theo tiêu chí “dòng tiền”: Tiêu chí này quan tâm đến tính tức thời của việc trả nợ, quan tâm đến dòng tiền (cash flow) của doanh nghiệp khi đánh giá khả năng thanh toán. Với cách xác định dựa trên tính tức thời của việc trả nợ, tiêu chí này không quan tâm đến tài sản hiện có của doanh nghiệp có đủ để trả nợ hay không. Việc quy định về tình trạng phá sản như vậy dựa trên triết l‎ý có nợ thì phải thanh toán. Việc doanh nghiệp bị ngưng trả nợ có thể bị suy đoán là bị lâm vào tình trạng phá sản. Căn cứ vào tiêu chí này thì luật phá sản có thể áp dụng cho cả đối với các doanh nghiệp có thể còn nhiều tài sản có nhưng không thể trả nợ do chưa thể “hiện kim” số tài sản của mình.

So với hai tiêu chí định lượng và kế toán đã nêu ở trên, tiêu chí “định tính” cho phép một thủ tục phá sản có thể được mở ra sớm hơn. Điều này phù hợp với quan niệm hiện đại của luật phá sản là ngày càng có xu hướng tạo điều kiện cho doanh nghiệp được phục hồi thay vì tuyên bố phá sản. Vì vậy, muốn tạo điều kiện phục hồi doanh nghiệp bị khó khăn thì cần “định bệnh” từ sớm. Đây cũng là giải pháp tốt hơn cho việc bảo vệ quyền lợi của các chủ nợ, bản thân doanh nghiệp mắc nợ, người lao động và cả xã hội, tránh nguy cơ phải tuyên bố phá sản doanh nghiệp, từ đó tránh đi những hậu quả không mong muốn trong vụ phá sản như thất nghiệp, phá sản dây chuyền…

[1] Điều 61 Luật phá sản của Singapore 1995

[2] Điều 6 Luật Phá sản Liên bang Nga năm 2002

Nguồn: thongtinphapluatdansu.edu.vn

bài viết xem nhiều:


Tư vấn phá sản
Luật sư Đinh Xuân Hồng
---------------------------------
CÔNG TY HỢP DANH QUẢN LÝ VÀ THANH LÝ TÀI SẢN SÀI GÒN
Trụ sở : 25 Vũ Tông Phan, P.An Phú, Quận 2, TP.HCM
Mobile: 0907.719.381   Website:phasan.com.vn
Email: saigoninsol@gmail.com  Diễn đàn:www.tranhluanphapluat.com

TAG: